Jovanovski kraj, danas Rotkvarija: Zemljoradnici koji su obrađivali Detelinaru

Jovanovski kraj, danas Rotkvarija: Zemljoradnici koji su obrađivali Detelinaru

Jovanovski kraj je deo Novog Sada oko današnjeg Žitnog trga, i nazvan je po crkvi i groblju koje se tu nalazilo. Sredinom XVIII veka ovaj kraj, iza današnjih ulica Lukijana Mušickog i Vojvode Šupljikca, bio je nenaseljen, pa je tako ovde, van grada, nastalo pravoslavno groblje i crkva.

 

Piše: Zoran Knežev, hroničar i publicista

 

U XIX veku na ovom području su se naseljavali baštovani, ratari i stočari, koji su prilkom udaje i ženidbe odlazili od svojih porodica u Salajci i Podbari i osamostaljivali se u novopodignutim kućama. Baštovane su privlačili veliki placevi, koji su omogućivali da se urede i prostrane bašte za gajenje povrća. Otuda se taj kraj nazivao i Rotkvarija iz ruganja bostandžijama da "gaje rotkve".

Jovanovski kraj bio je deo III kvarta ili frtalja, po nemačkom, čije su granice išle od Kazandžijske ulice (Jovana Subotića), pa levom stranom Kisačke do Almaškog groblja, a na drugoj strani današnjom Masarikovom ulicom, pa Piroškom (današnjom Rumenačkom) do đerma, odnosno gradske kapije. Prva poprečna ulica prema gradu bila je Ciglarska, kasnije Banatska. Poprečne ulice posle Ciglarske bile su Ruska i Pejićeva (do 1919.), nazvana po prvom stanovniku Pejiću, koji se kasnije iz kuće broj 2 odselio na salaše, danas je to ulica Kraljevića Marka. Naredna poprečna ulica (sada Vojvode Šupljikca) nazivala se Tri čekića, po firmi gvožđarske radnje, na uglu kod Vovine (danas ul. Đurđa Brankovića). Ulica kojom se iz centra grada išlo ka Jovanovskom trgu (Žitnoj pijaci) zvala se Topovska, pa Kasarnska, zbog kasarne koja i danas u njoj postoji - to je današnja ulica Vojvode Bojovića ranije Ivana Milutinovića.

 

 

U Jovanovskom kraju je u prošlosti bilo više bara. Iza Banatske ulice nalazile su se jamurine, zaostale od kopanja zemlje za čerpiće i cigle (otuda i raniji naziv ulice Ciglarska). Bila je poznata velika bara na kraju Ruske ulice, koja se dugo održala. Protočna bara bila je iza kuća s leve strane današnje ulice Kraljevića Marka. Postoje svedočanstva o tome da su nekada dečaci u toj bari nalazili jaja divljih pataka. U vreme velikih kiša ova bara znala je da poplavi i prostor ispred Jovanovske škole (danas OŠ Ivo Lola Ribar).

Vlasti su morale zbog česte gladi i suše u prošlim vremenima da preduzimaju prinudne mere i kod gajenja deteline za ishranu stoke. Zemljoradnici Jovanovskog kraja imali su gumna na prostoru gde je danas naselje Detelinara. Vlasti su im naredile da na gumnima zaseju detelinu i tek onda su se uverili da je to vrlo unosna biljka. A ceo taj kraj je nazvan Detelinara. Od nekadašnjeg Jovanovskog kraja malo je šta ostalo. Danas su tu, pored malog broja prizemljuša, podignute i mnoge višespratne stambene zgrade, asfaltirani su kolovozi, a po kućama teško da još ima koji paor...

 

 

Posle rušenja Jovanovske crkve, 1921. godine, na njenom mestu i na prostoru gde je bilo staro groblje, izgrađena je nova Žitna pijaca, a danas je na tom prostoru zgrada Socijalnog. Do tada je Žitna pijaca bila na sadašnjem Trgu Marije Trandafil, na uglu Temerinske, Kisačke i ulice Jovana Subotića.

Oceni vest:
10
76

* Sva polja su obavezna

Pošalji fotografiju uz komentar (do 2MB)
  • Ljubica

    pre 1433 dana i 22 sata

    U tekstu se nigde ne spominje Svetojovanska ulica. Moji rođaci su kupili kuću u toj ulici 1928. i živeli u njoj do 1981. Ulica postoji naravno i danas između ulica Vojvode Šuplikca i Kraljevića Marka.

    Oceni komentar:
    0
    5
  • Milomir

    pre 1432 dana i 4 sata

    Takođe, ne spominje se ni ulica (današnji naziv) Arhimandrita Jovana Rajića. Moji roditelji su 1968. u toj ulici kupili kuću (još uvek je u porodičnom vlasništvu), a po zvaničnim podacima već tada je imala preko 120 godina, što znači da je podignuta još pre bune 1848. Inače, kuća je od cigala (ne čerpića) starog formata. Dužina jedne cigle je oko 60 cm.

    Oceni komentar:
    0
    6
  • ljubica

    pre 1355 dana i 22 sata

    Odrasla sam u Jovanskoj ulici, a u ovom se tekstu ona ni jednom rečju ne spominje! Zašto? Baš sam tužna...

    Oceni komentar:
    0
    2
bebe raspored sahrana i ispraćaja novorođenčad jkp novosadska toplana havarija na vodovodu sahrane EPS štrand novosadsko porodilište almaško groblje vremenska prognoza novi sad isključenja struje servisne informacije Miloš Vučević RHMZ jkp lisje servisne informacije novi sad radosne vesti betanija horoskop dunav bez struje matična knjiga rođenih elektrovojvodina porodilište gradsko groblje raspored sahrana novi sad novosađani horoskopski znaci bez vode