Novosadske “Sarajlije”

Novosadske “Sarajlije”

Od 1718. godine, od pada Beograda u austrijske ruke, počeli su prelaziti u Austriju, prividno radi trgovine, a stvarno da se ovde nastane mnogi Srbi iz Bosne i Hercegovine. Njih su ovde nazivali jednim imenom “Sarajlije”, verovatno zbog toga što je na svim njihovim “teskerama” (dozvolama za prelaz, pasošima) bilo označeno Sarajevo kao mesto njihovog izdavanja. Otuda i od tada jedan deo novosadskog stanovništva čine i Bosanci i Hercegovci.

Uslovi za naseljavanje ovih emigranata u Šanac bili su po njih veoma povoljni. Domaćin, starešina porodice plaćao je graničarskoj vlasti svega 10 forinti godišnje i bio oslobođen svih tereta i nameta (poreza, ukonačenja vojnika, kulučenja kolima…). Zato su se “Sarajlije” u sve većem broju doseljavale u Petrovaradinski Šanac, današnji Novi Sad. Između 1733. i 1735. godine, kada je za oberkapetana došao u Šanac kao komandant graničara, Hercegovac, Sekula Vitković, ove “Sarajlije” su dobile zaštitnika, pa se njihov broj u Šancu stalno povećavao. Godine 1743. tada pukovnik, Sekula je izdao jednu priznanicu da je od desetorice “Sarajlija” unapred primio njihove dacije za dalje tri godine stanovanja u graničarskom delu Šanca.

Kada je Šanac 1748. godine postao slobodan grad Novi Sad, osam “Sarajlija” položilo je zakletvu čime su prestali biti turski, a postali austrijski podanici i građani Novog Sada. Oni su se ovde bavili ponajviše trgovinom, pa su se mnogi jako obogatili i postajali i “izabrani graždani” Novog Sada. Među njima je bio najugledniji Sava Vuković, poznati narodni dobrotvor, koji je 1810. godine priložio 20.000 forinti fondu za osnivanje Srpske gimnazije (današnja Zmaj Jovina gimnazija).

Sava Mirosavljević, trgovac voskom, čiju kuću je često posećivao Jovan Rajić, istoričar, zlatnu medalju dobijenu od carice Katarine II, tešku 60 holandskih talira, zaveštao je “domu i familiji blagorodnog Save Mirosavljevića, žitelja novosadskog”. Mirosavljevići su se trgovinom i obogatili. Aleksije je zaveštao crkvenoj opštini fond od 2000 forinti da se od interesa pomažu “domovne sirote koji prositi stide se”, a srpskim školama 1000 forinti. Potomci ovih “Sarajlija” u Novom Sadu bili su advokati, lekari, profesori, spisatelji, apotekari, učitelji ondašnjih škola, štampari, krojači…

Među “Sarajlijama” u Novom Sadu je vladala jaka povezanost. Svoje sukobe izravnjavaju sami, međusobno. Ako je ko od njih na samrti, ostale “Sarajlije” su svedoci autentičnosti testamenta i njegovi izvršioci, tutori maloletne dece. Sve njih vezivala je zajednička ljubav, prema svom zavičaju koga se uvek rado sećaju.

 Autor: Zoran Knežev, hroničar i publicista

Oceni vest:
8
189

* Sva polja su obavezna

Pošalji fotografiju uz komentar (do 2MB)
  • Mirko

    pre 1200 dana i 3 sata

    Bilo bi lepo da nam hroničar i publicasta preračuna koliko je kilograma žita zlatna medalja carice Katarine II teška 60 holandskih talira i 2000, onosno 1000 forinti po današnjim cenama od 17,50 dinara (januar meseca 2016. g.)

    Oceni komentar:
    0
    21
  • Viktorija

    pre 1200 dana i 59 minuta

    Izuzetno interesantne teme za sve nas zaljubljenike u istoriju. Jedva čekam da sve greške u tekstu koje autor napravi (što slučajno nastale prilikom prepisivanja, što iz neznanja), čitaoci koji dobro poznaju istoriju Novog Sada isprave, pa da sa uživanjem pročitam tekst.

    Oceni komentar:
    1
    64
  • Cvetko

    pre 1199 dana i 10 sati

    Interesantan tekst, samo da nije opet neka loše prepisana bajka kao onaj tekst od pre nekoliko dana: "Kako je sniman film "Lopov i detektiv" u Novom Sadu".

    Oceni komentar:
    0
    56
  • Nada Popović

    pre 1199 dana i 8 sati

    @Cvetko: Moram da vas priupitam da li su epske pesme koje je uz gusle pevao Filip Višnjić istinite? Nisu. On je bio slep i ono što je uspeo od priča, koje je čuo, da zapamti to je i pevao. Zato se vi manite istine u pričama gospodina Kneževa. On piše ono što je čuo i što je uspeo da zapampti. A vi ako vas zanima istorija knjigu u šake, a dao Bog ima podosta knjiga o istoriji Novog Sada, pa se edukujte i natežite sa istinom. Već sam vam jednom rekla: ako vam se ne sviđaju ove lake pričice za razbibrigu vi ih nemojte čitati. Širok vam internet, izaberite šta vam se sviđa.

    Oceni komentar:
    3
    9
  • Jovan Luština, neprikosnoveni istoričar i hroničar Novog Sada

    pre 1197 dana i 2 sata

    Zorane, nikada u Novom Sadu nisu srpske doseljenike iz Turske zvali "sarajlije" nego "bosanci" ili "dođoši" (što je ostalo i do današnjih dana). Čak su i Sekulu Vitkovića, inače hercegovca, novosađani zvali "dođoš - bosanac". Naravno njemu to nije bilo pravo pa je znao i veoma oštro reagovati kada bi čuo da ga neko tako zove. Dva naša sugrađana su to dobro i zapamtila jer ih je dao išibati. Postoji u arhivu grada zapis o njegovom naređenju o kažnjavanju tih dvojice buntovnika koji ismevaju i blate vlast a i njega lično.

    Oceni komentar:
    0
    56
  • Mile

    pre 1195 dana i 8 sati

    Borba "titana": Neprikosnoveni istoričar i hroničar Novog Sada protiv neprikosnovenog hroničara i publiciste. Moj protiv mog.

    Oceni komentar:
    0
    34
  • Veljko

    pre 1189 dana i 13 sati

    Da li "hroničar i publicista" znači "nema zanimanja".

    Oceni komentar:
    1
    24
elektrovojvodina Vreme u Novom Sadu betanija servisne informacije novi sad Isključenje struje Vreme u Srbiji isključenje vode Republički hidrometeorološki zavod novosađani bez struje isključenja struje vremenska prognoza novi sad JKP Vodovod i kanalizacija javno komunalno preduzeće vodovod i kanalizacija RHMZ raspored sahrana novi sad novosadsko porodilište klinika za ginekologiju i akušerstvo bebe sremska kamenica Elektrodistribucija Novi Sad matičar novorođenčad gradsko groblje servisne informacije štrand policija bez vode jkp lisje Futog