Novosadski život u ciframa pred II svetski rat: Samo su Beograd i Zagreb zidali više

Novosadski život u ciframa pred II svetski rat: Samo su Beograd i Zagreb zidali više

Kraljevina Jugoslavija je obično krajem oktobra ili početkom novembra meseca izdavala Statistički godišnji plan za prošlu godinu, u kome je statistički bio prikazan ceo državni, privredni, socijalni, kulturno-prosvetni, nacionalni i politički život Kraljevine, uglavnom po Banovinama, a delimično i po banovinskim sedištima ili većim gradovima. Novi Sad, kao prirodni, politički i administrativni centar Dunavske banovine i kao jedan od vodećih gradova u nekadašnjoj Jugoslaviji zauzeo je u Statističkom godišnjaku za 1939-40. godinu vrlo vidno mesto. U najkraćim crtama iznećemo najzanimljivije podatke iz ove značajne edicije, a naročito sa osvrtom na cifre koje govore o Novom Sadu.

 

Piše: Zoran Knežev, hroničar i publicista

 

U Novom Sadu je na prelazu iz XIX u XX vek živelo 28.763 lica, što znači da je nastavljen ujednačen porast populacije. Poslednji popis u Austro-Ugarskoj obavljen je 1910. godine kada je grad imao preko 30.000 žitelja, dok ih je, prema sledećem popisu izvršenom u novoj državi Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca, u gradu bilo gotovo 40.000. Po opštinskom popisu 1929. stanovništvo se uvećalo za 45% od prošlog popisa, odnosno po stopi od 4,5% na godišnjem nivou. Godine 1931, kada je obavljen drugi državni popis u Novom Sadu je živelo 63.985 stanovnika, što nije posledica demografskog rasta, nego administrativnih faktora, jer je 1929. posebna opština Petrovaradin prisajedinjena Novom Sadu.

 

 

U pogledu broja stanovništva i svih ostalih podataka koji su s tim u vezi, Godišnjak donosi podatke prema popisu iz 1931. godine. Prema vrsti zanimanja 11.900 Novosađana se bavi pretežno zemljoradnjom, a zatim šumarstvom i vrlo malo ribolovom. Industrijom i zanatom bavi se 20.390 Novosađana. U trgovini i saobraćaju zaposleno je 13.415 Novosađana, a na drugim zanimanjia i bez zanimanja bilo je 6.444 novosadskih stanovnika.

Novi Sad ima 6.244 činovnika, 4.948 muških i 1.296 ženskih. Od ukupnog broja zaposlenih lica 10.724 ima radnika, 3.926 nadničara, 1.344 šegrta, 1.607 lica koje rade kao kućna posluga (služavke, bedinerke, kuvarice, sobarice). Zanimljivo je da Sarajevo u to vreme ima 1.384, a Skoplje svega 435 kućne posluge. To je očigledan dokaz o velikom komoditetu i „Godspostvenosti“ Novosađanki i Novosađana.

Najviše stranih državljana ima u Beogradu 13.562, Zagrebu 9.289, Ljubljani 2.440, Osijeku 2.841, a Novi Sad 2.409, dok ostala mesta znatno zaostaju.

Po godinama starosti u Novom Sadu je 1931. godine 14.348 lica od 0-14 godina, 15.795 lica od 15-24 godina, 29.211 lica od 25-59 godina i 4.631 od 60 pa na više godina starosti.

Na području novosadske Trgovinsko-industrijske i zanatske komore bilo je na kraju 1938. godine ukupno 23.175 zanatskih radnji, a najveći broj je bio prehrambeni, a najmanji broj hemijske struke. Prvih je bilo 4.291, a drugih 116, a bilo je zaposleno 11.052 pomoćnika i 9.359 učenika.

 

 

U pogledu građevinske delatnosti u 1938. godini Novi Sad se nalazio na trećem mestu u celoj zemlji, odmah iza Beograda i Zagreba. Beograd je podigao 384 nove zgrade, Zagreb 345, Subotica 111, Skoplje 143, Sarajevo 38, a Novi Sad 327 novih zgrada.

Promet na novosadskoj produktnoj Berzi iznosio je u 1938. godini 271 milion 667 hiljada dinara, a veći promet od novosadske imao je samo Beograd.

U Novom Sadu izlazila su tri dnevna lista, dva na manjinskom i jedan na srpskom jeziku. Pored toga u Novom Sadu izlazilo je 27 listova i časopisa koji izlaze 2 do 3 puta nedeljno, 42 mesečna i dvadesetak povremenih listova.

Od 947 umrlih u Novom Sadu u toku 1938. godine, 102 je umrlo od tuberkoloze, a broj osiguranih radnika je bio 29.953.

Po prometu putnika na pristaništu Novi Sad je prvi u zemlji sa 197.283 doputovalih i 195.031 otputovalih putnika, a na drugom mestu se nalazila Sremska Kamenica sa 179.426 doputovalih i 171.036 otputovalih putnika.

Novi Sad je imao svega sedam kilometara tramvajske pruge na kome je saobraćalo 14 kola, a prevozilo se oko pet miliona putnika godišnje.

Eto, tako se, prema brojkma, nekada živelo u Novom Sadu...

Oceni vest:
5
142

* Sva polja su obavezna

Pošalji fotografiju uz komentar (do 2MB)
  • Cvetko

    pre 541 dan i 18 sati

    Knezevicu koga to interesuje? Koji vam je bio cilj kada ste brojke iz nekog clanka iz starih novina pretocili u ovaj tekst bez ikakvog autorskog komentara? Kakva je poenta, ili je nema nego je cilj da se "omrci" papir.

    Oceni komentar:
    2
    1
horoskopski znaci Isključenje struje vremenska prognoza ljubavna veza žeželjev most JKP Vodovod i kanalizacija jkp novosadska toplana izgradnja žeželjevog mosta vremenska prognoza novi sad elektrovojvodina novorođenčad RHMZ JGSP "Novi Sad" partnerski odnosi bez struje novosadsko porodilište saobraćajna nesreća betanija bebe novi sad servisna informacija novi sad horoskop Elektrodistribucija Novi Sad isključenja struje novosađani Hitna pomoć vreme danas štrand Vreme u Srbiji havarija