ZAVOD ZA ZAŠTITU SPOMENIKA KULTURE: Izgradnja saobraćajnice na mestu mosta Franca Jozefa narušila bi integritet i autentičnost Tvrđave

ZAVOD ZA ZAŠTITU SPOMENIKA KULTURE: Izgradnja saobraćajnice na mestu mosta Franca Jozefa narušila bi integritet i autentičnost Tvrđave

Povodom pisanja pojedinih medija na temu izgradnje biciklističko-pešačkog mosta na stubovima mosta Franca Jozefa, na adresu naše redakcije stiglo je otvoreno pismo Zavoda za zaštitu spomenika kulture Grada Novog Sada koje vam prenosimo u celosti.

– Ideja o izgradnji biciklističko-pešačkog mosta na stubovima mosta Franca Jozefa nastala je kao rezultat analize stanja Petrovaradinske tvrđave sa podgrađem i plana da se pomenuta celina pretvori u pešačku zonu.

Na brojnim konferencijama i okruglim stolovima, koje su održani u preteklih nekoliko godina na temu Petrovaradinske tvrđave i podgrađa, kao jedan od glavnih nedostataka ove celine navođena je njena nepristupačnost. Isticano je, od strane različitih institucija i organizacija, da veliki broj stranih i domaćih turista koji dođe u Novi Sad i ne obiđe Tvrađavu iz ovog razloga. Zahtevan uspon, veliki broj stepenica i put koji je neadekvatan i dugačak, za pojedine kategorije turista je nesavladiv. To se posebno odnosi na stariju populaciju turista, osobe sa invaliditetom i dr. Pored toga, u svetu i kod nas poslednjih godina, u porastu je broj turista koji dolaze biciklom ili sa namerom da pešači i na taj način obilazi grad. Savremene tendencije u svetu diktiraju pristupačnost kulturnih dobara svim ljudima bez obzira na starost, pokretnost, zdravstveno stanje i sl. Izgradnja biciklističko-pešačkog mosta i lifta omogućila bi svim zainteresovanim posetiocima da obiđu Petrovaradinsku tvrđavu sa podgrađem, bez diskriminacije.

Često se čuje mišljenje da Novi Sad treba da postane grad bicklista, s obzirom na konfiguraciju terena na kojem se nalazi i veličinu grada, i navode se primeri sličnih gradova kao što su: Amsterdam, Gent i dr. Izgradnja biciklističo-pešačkog mosta omogućila bi nesmetan biciklistički saobraćaj između Petrovaradina i Novog Sada. Time bi Novi Sad sledio tendenciju koja je prisutna u svim evropskim gradovima – smanjenja korišćenja automobila u centru grada, stvaranjem uslova za korišćenje ekološki prihvatljivih načina prevoza, među kojima biciklistički zauzima vodeće mesto. Ako nam je cilj da Novi Sad postane evropski, ekološki grad i da poboljšamo kvalitet vazduha koji Novosađani udišu potrebno je stvoriti preduslove za razvoj u tom pravcu, a jedan od osnovnih je saobraćajna infrastruktura.

Dugogodišnja nastojanja Zavoda za zaštitu spomenika kulture Grada Novog Sada, ali i želje Novosađana i stanovnika podgrađa da se Petrovaradinska tvrđava oslobodi saobraćaja, i postane pešačka zona, razmatrana su planskim dokumentima kojima se pokušalo doći do prihvatljivih rešenja kojima bi se, u prvom redu, obezbedilo očuvanje i zaštita kompleksa tvrđave, ostvarila dostupnost kulturnom dobru i uspostavile dobre i logične veze sa okruženjem kroz zaštitu celine i objekata od štetnih vibracija i zagađenja saobraćajem, eliminacijom ili svođenjem istog na minimum na svim segmentima kompleksa.

Nažalost, u prvoj deceniji ovog veka nova planska rešenja napuštaju usvojeni koncept i kroz nove planske dokumente, Plan detaljne regulacije Petrovaradinske tvrđave u Novom Sadu ("Sl. list Grada Novog Sada" br. 61/20101), kao i Plan detaljne regulacije Mosta na trasi mosta Franca Jozefa u Novom Sadu ("Sl. list Grada Novog Sada", br. 61/2010) usvojena su saobraćajna rešenja (iz konkursa sprovedenog 2009. godine) kojim se na trasi stare železničke pruge i mosta Franca Jozefa planira izgradnja saobraćajnice sa četiri kolovozne trake sa probijanjem dve cevi tunela kroz Petrovaradinsku tvrđavu, koja bi u izgradnji, kao i u eksploataciji nesporno ugrozila zaštitu kulturnog dobra – narušila integritet i autentičnost sklopa, postojeće građevinske i prirodne strukture, kao i prepoznatljive vizure kompleksa, ugrozila zaštitu i očuvanje svih elemenata tvrđavskog kompleksa i izložila ih štetnim vibracijama, buci i zagađenju izduvnim gasovima.

Bitno je naglasiti da bi:

• Zbog izgradnje novih tunelskih cevi deo Petrovaradinske stene ispod samog bastiona Marije Terezije morao biti srušen, a samo dvadesetak metara ispod najatraktivnijeg šetališta i najstarijih bastiona Gornje tvrđave odvijao bi se motorni saobraćaj sa svim negativnim efektima koji ga prate (buka, vibracije, izduvni gasovi).

• Projektovanim profilom, cevi tunela bi se opasno približiti objektu Ratnog bunara, jedinstvenom infrastrukturnom objektu izgrađenom 20-ih godina XVIII veka, što bi predstavljalo realnu opasnost za njegov opstanak.

• U toku izgradnje, koja bi se, obzirom na konfiguraciju terena i sastav tla, verovatno delom morala vršiti u otvorenom iskopu, bili ugroženi i segmenti obrambenog sistema između Inoćentijevog bastiona i puta za tvrđavu.

• Posebno je neizvesno koje bi sve posledice imala ova saobraćajnica na delu tvrđavskog kompleksa na izlazu tunela na istočnoj strani, kod Lovotursa. Naime, na ovom segmentu, njeno trasiranje podrazumevalo bi trajno rušenje dela autentičnog tvrđavskog sklopa, bedema i šančeva.

• U nastavku, od izlaza iz tunela na istočnoj, Petrovaradinskoj strani i dalje prema Preradovićevoj ulici trasa saobraćajnice sa petljom prelazi preko ostataka antičkog groblja iz II/V veka n.e., te vojnog groblja s kraja XVII i početka XVIII veka sa procenjenim brojem od nekoliko desetina hiljada grobova.

• Saobraćajnica, na ovom delu, svojom trasom presekla bi jedinstvenu površinu nekadašnje glasije sa istorijskim Molinarijevim parkom koji se nalazi u istočnom delu, što dovodi u pitanje zaštitu i očuvanje ovog istorijskog prostora, kao i opravdanost planiranih rešenja (izgradnje botaničke bašte) na ovoj lokaciji koja bi bila ugrožena motornim saobraćajem i svim negativnim efektima koji ga prate (buka, izduvni gasovi).

• Značajno je napomenuti da bi se ulivanjem iste u Preradovićevu ulicu, uz verovatno rušenje niza objekata uz buduću raskrsnicu, dodatno pogoršava ionako neodživo stanje vezano za saobraćaj koji se odvija središnjim delom starog urbanog jezgra Petrovaradina i ugrozilo njegovu zaštitu.

Saobraćajno rešenje dato u navedenim planovima ne obezbeđuju zahteve koje jedan plan koji tretira zaštićeno kulturno dobro (što je i Osnov za izradu plana) treba da obezbedi – adekvatnu zaštitu i korišćenje kulturnog dobra, a posebno imajući u vidu činjenicu da se radi o kulturnom dobru od velikog značaja za koje je, shodno zaključku Ministarstva kulture i Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture (2009. godine), u toku postupak prekategorizacije za kulturno dobro od izuzetnog značaja. Važno je uzeti u obzir da će Petrovaradinska tvrđava, u granicama koje će biti utvrđene ovom odlukom, biti utvrđena za dobro od nacionalnog značaja što dovodi u pitanje primenu datih planskih rešenja koja neće korespondirati sa stepenom zaštite kulturnog dobra od najvišeg značaja i interesa za sve građane Republike Srbije i mogućeg potencijalnog kandidata za nacionalnu listu UNESКO-a.

Stav da će izgradnja biciklističko-pešačkog mosta devastirati Tvrđavu nema valjanu argumentaciju. Primere ugrađenih liftova nalazimo u brojnim tvrađavama širom sveta. Time se omogućava obilazak kompleksa, bez korišćenja automobila i autobusa, čije je uvođenje za potrebe masovnog turizima ovog tipa gotovo nemoguće, ukoliko zaista mislimo odobrobiti kulturnog nasleđa. Izgradnja drumskog mosta zahteva i izgradnju pristupnih saobraćajnica, koje bi dodatno ugrozile kulturno dobro i izazvala devastaciju postojećih zelenih površina. Pored svega pomenutog, izgradnjom drumskog mosta ne samo da bi se nastavila devastacija kulturnog dobra, već bi se njegova destrukcija i drastično povećala, zagađenjem i vibracijama koji bi nastajali prolaskom brojnih vozila kroz dva tunela, koji su rešenjem iz 2009. godine planirani.

– Na kraju, napominjemo, da je predlogom Odluke o utvrđivanju mera zaštite prostorno kulturno-istorijske celine od velikog značaja Gornje i donje Petrovaradinske tvrđave s podgrađem i utvrđivanju zaštićene okoline prostorno kulturno-istorijske celine sa merama zaštite (koja se nalazi u proceduri usvajanja od januara 2015. godine u Ministarstvu kulture i informisanja), u članu 4. Mere zaštite utvrđeno, tačka 1) "očuvanje prostornog sklopa i svih originalnih delova, kroz sve njegove istorijske slojeve; očuvanje celovitosti kompozicije, gabarita i siluete autentičnog ambijenta, jedinstva stvorenih i prirodnih vrednosti, arhitekture i prirodnog okruženja; kao i tačka"; tačka 17) "izmeštanje tranzitnog saobraćaja i svođenje saobraćaja motornim vozilima na minimum, za stanovnike, komunalna, interventna vozila i za snabdevanje, osim u okvirima postojećih regulacija sledećih ulica: Dunavske Divizije, Кameničkog puta i Кeja skojevaca – kaže se na kraju saopštenja iz Zavoda za zaštitu spomenika kulture Grada Novog Sada, koje potpisuje direktor mr Siniša Jokić.

Oceni vest:
5
1

* Sva polja su obavezna (Preostalo 500 karaktera)

Pošalji fotografiju uz komentar (do 2MB)

Ovaj članak još uvek nije komentarisan