Prof dr Nensi Lalić, pulmolog-onkolog: Pandemija COVID 19  je povećala broj plućnih bolesnika

Prof dr Nensi Lalić, pulmolog-onkolog: Pandemija COVID 19 je povećala broj plućnih bolesnika

Najčešće posledice preležanog COVID 19 odvijaju se na plućima, odnosno respiratornom traktu. Naša sagovornica je dve godine provela u kovid sistemu, kao konsultant pulmolog u više bolničkih kovid jedinica. Danas, skreće pažnju na posledice preležanog SarsCov 2 virusa, ali i na povećan broj drugih plućnih oboljenja, kao što su opstruktivna bolest pluća i karcinom pluća.

Prof. dr Nensi Lalić je pulmolog, onkolog i bronholog, redovno zaposlena na Institutu za plućne bolesti Vojvodine, na Klinici za plućnu onkologiju. Tamo je svoju radnu karijeru započela 1995. godine, završava specijalizaciju iz pneumoftiziologije, a potom postaje i subspecijalista onkolog i bronholog. Uže područje rada kojim se i najčešće bavi je oblast plućne onkologije. Profesor je na Medicinskom fakultetu u Novom Sadu. Privatnu praksu obavlja u Zavodu za zdravstvenu zaštitu radnika "ST Medicina", od samog osnivanja ove ustanove.


Sa sagovornicom portala Moj Novi Sad razgovaramo o posledicama preležane korona virusne bolesti, simptomima plućnih bolesti na koje naše stanovništvo nedovoljno obraća pažnju, malignim oboljenjima pluća koje su u porastu, faktorima rizika nastanka plućnih bolesti, terapiji hroničnog kancerskog bola, kao i skrining dijagnostici koja može pomoći da se ove bolesti otkriju na vreme.


Koji su to problemi zbog kojih Vam u poslednje vreme pacijenti najčešće dolaze?

– Nažalost, povećan je broj svih plućnih bolesnika, iz više razloga. S jedne strane imamo i dalje trend povećanja broja obolelih od karcinoma pluća, a s druge strane kovid epidemija je takođe povećala broj plućnih bolesnika u poslednje dve godine. Oni koji su preležali kovid infekciju mogu imati posledice na svim sistemima i organima, a najčešće posledice su na plućima, pa tu i dalje očekujemo povećan broj plućnih bolesnika u godini koja dolazi.


Sa čim ste Vi i Vaše kolege pulmolozi bili suočeni od početka epidemije COVID 19 do sad?

– Sa velikim brojem pacijenata. Bukvalno nismo prestajali sa radom, niti smo imali dan pauze za zbrinjavanje svih plućnih bolesnika. U Novom Sadu, pored tzv. Kovid bolesnika, nijedan plućni onkološki bolesnik nije ostao nezbrinut. Zaista je bilo teško pokriti sve preglede plućnih bolesnika. Kontrole su bile proređene, ali su se obavaljale tako da ne utiču na tok i ishod lečenja plućnih onkoloških bolesnika i sada brzo sustižemo stare tokove.


Šta se dešavalo sa “kovid” pacijentima, kakve posledice imaju sada i koji je Vaš savet njima u ovom trenutku?

– Možemo da ih razvrstamo u dve grupe. Postoje oni koji su imali blagu formu ili nisu imali posledice kao što je upala pluća i oni mogu normalno da nastave svoj život, što zdraviji što se tiče ishrane, fizičke aktivnosti i izbegavanja svih vidova respiratornih zagađenja uz sistematske kontrole. Druga grupa ljudi su oni koji su imali neke promene na plućima, pogotovo oni koji su imali teške forme kovida, sa posebnom naznakom na pacijente koji su bili na kiseoničnoj neinvazivnoj i invazivnoj ventilaciji. Naravno, ni oni ne treba da se plaše, jer može da dođe do potpunog povlačenja svih plućnih i ostalih promena u organizmu, ali postoji jedan broj pacijenata koji su imali težu formu i koji na plućima imaju promene. Ta grupa  bi trebalo da se obavezno javi na kontrolni pulmološki pregled. Osnovni pregledi su ispitivanje funkcije pluća i standardni rendgen pluća, dok je ređe potreban skener pluća. Uz to je obavezan i pregled srca uz neophodne i sve laboratorijske preglede. U Novom Sadu imamo sreću što se tiče skenera pluća (CT-a) ukoliko ga je neophodno izvesti, jer Institut za plućne bolesti u Kamenici unazad dve godine jedini u Vojvodini ima i niskodozni skener, koji ima bezbednu dozu zračenja, neškodljivu po zdravlje ispitivanih. On ima zaista nisku dozu zračenja, te pacijenti ne bi trebalo da se plaše i izbegavaju ga. Svakako da je ova vrsta skener apluća predviđena za skrining program ranog otkrivanja tumora pluća ali je sasvim upotrebljiv ukoliko je to neophodno i za bolesnika sa suspektnim postkovid promenama na plućima.


Iz kojih razloga su jednom broju pacijenata koji su imali kovid toliko stradala pluća, dok je druge to potpuno zaobišlo?

– Sretali smo se sa akutnim, naglim i opsežnim oštećenjima pluća, a to je ponajviše zavisilo u kom stadijumu bolesti je pacijent sa kovid infekcijom otkriven. S obzirom na to da obdukcije nisu bile rađene, ne možemo sa sigurnošću tvrditi šta je bila osnova da neko tako brzo završi sa drastičnim promenama na plućima, krvnim sudovima i eventualno embolijom pluća. Osobe koje su imale teške forme kovida te su bile primane na bolničko lečenje sa promenama na plućima uglavnom su zahtevale kiseoničnu potporu preko “obične kiseonične maske”, a srećom u manjem broju neivazivnom kiseoničnom ventilacijom plućai ipak manje neinvazivnom ventilacijom pluća i, srećom, najređe i invazivnom ventilacijom pluća, odnosno primenom respiratora. Kod nekih bolesnika nije došlo do zadovoljavajućeg povlačenja plućnih promena i oni su zahtevali  dužu primenu kiseonika. Ali i u tim slučajevima smo kao deo savremene medicine obezbeđivali primenu kućnih oksigenatora, koji su obezbeđivani preko Fonda za zdravstvo. Najčešće su to bile starije osobe i osobe koje su imale ranija plućna oboljenja, naročito opstruktivnu bolest pluća. Mlađe i zdrave osobe koje su razvile opsežnije kovid promene na plućima posledice su bile one koje su primile veliku količinu virusa pri zaražavanju. Takođe, među sojevima virusa imali smo one koji su bili izrazito patogeni, kao što je vuhanski soj, a potom  britanski I delta soj. Kod omikron soja bilo je mnogo manje bolesnika sa promenama na plućima. Dakle, težina bolesti i promene na plućima zavisile su od soja virusa, količine udahnutog virusa i momenta da li se pacijent na vreme javio lekaru, godište bolesnika i eventualne ranije prisutne plućne, ali i druge bolesti. Ono što sam ja viđala u praksi u toku kovid epidemije, kod najtežih formi bolesti ukoliko se radilo o rane zdravim i mlađim osobama uglavnom je bila posledica odlaganja  odlaska nadležnom lekaru. 


U jeku pandemije kovida otkriveni su i mnogi tumori pluća?

– Prilikom lečenja kovid infekcije, prilikom izvođenja običnog snimka pluća, a pogotovo ukoliko je bio rađen skener pluća , otkrili smo I jedan broj ljudi  sa promenama na plućima tipa tumora znali, jer tumor pluća uglavnom ne daje nikakve simptome u ranom stadijumu bolest. Možemo reći da je to mala prednost ovog ružnog “kovid doba”, jer smo neke bolesnika sa tumorom pluća “uhvatili” na početku bolesti te omogućili bolje lečenje. S druge strane, niskodozni skener koji mi inače predlažemo dugogodišnjim pušačima, radi otkrivanja tumora pluća u ranim stadijumima bolesti može otkriti i posledice kovid infekcija na plućima koje se mogu lečiti.


Koje su prednosti "ST Medicine" kada su u pitanju posledice kovida?

"ST Medicina" se takođe izuzetno pokazala tokom pandemije, odnosno epidemije Covid 19. Pored mene, zaposlena su u ustanovi još dva pulmologa, a pulmološka dijagnostika koja se pluža u "ST Medicini" takođe zadovoljava sve što je potrebno. Obavljamo spirometriju (određivanje plućne funkcije) koja je potrebna redovno plućnim bolesnicima, ali i kod post kovid pacijenata. Ovde se može obaviti sva neophodna plućna dijagnostika na jednom mestu, od laboratorijskih analiza, preko rendgena  grudnog koša i spirometrijskog pregleda. Ono što je dodatno dobro je da nam je tu i kardiologija sa ultrazvukom srca i drugim svim kardiološkim dijagnostičkim postupcima, jer su  pluća i srce neodvojivi sistemi organa. Dakle, pruža se maksimum dijagnostike i terapije.


Kod našeg stanovništva učestala je i opstruktivna bolest pluća?

– To je takođe bolest koja praktično u ranim stadijumima bolesti, kao i tumori pluća, nema simptome, a veoma je učestala bolest koja je povezana sa pušenjem. S početka bolest prati blago zamaranje, ali ljudi to ne primete. Takođe, bolesnici sa opstruktivnom bolesti pluća su u većem riziku od nastanka karcionoma pluća. Tu je preventivni pulmološki pregled takođe dobar, jer se može na vreme otkriti obe bolesti. S početka nastanka opstuktivne bolesti pluća se savetuje prestanak pušenja i zdrav život, a ako je potrebno uključuje se i terapija. Pušačima, kao i onima koji su nekad imali astmu ili druge plućne bolesti, bih savetovala da jednom godišnje urade rendgen pluća, laboratorijske osnovne preglede i spirometriju, bez obzira na to da li imaju neke respiaraorne tegobe ili ne.


Kada su u pitanju onkološki pacijenti, u "ST Medicini" se obavlja i vrlo efikasna terapija bola?

– To je posebna oblast medicine, kojom se bave anesteziolozi, neurolozi, specijalisti palijativne medicine, kao i mi, onkolozi, jer više od 60 posto pacijenata sa bilo kojim oblikom maligne bolesti u svojim terminalnim fazama ima bol. Ova terapija efikasna je i za maligni i za nemaligni bol. Ukoliko se radi o srednje jakom ili jakom kancerskom bolu, on se leči opioidnim analgeticima, kada ne treba da postoji nikakav strah, jer se tačno zna kako se uvodi ta vrsta terapije. Međutim, nije sve u terapiji bola u vezi sa primenom lekova, ima puno i do primene fizikalne medicine. U ovoj oblasti medicine radimo i sa bolesnikovom porodicom, odnosno, pored edukacije bolesnika, neophodno se edukuju i članovi porodice. Bolesnici se vrlo brzo obezbole, veoma su zadovoljni I mogu nastaviti normalno lečenje svoje osnovne bolesti. Sve češće se u stručnoj javnosti ali i od strane bolesnika postavlja pitanje primene medicinske marihuane, pri čemu rezultati inostranih studija su takvi da nema dokaza da ona može da pomogne u terapiji bola.


Koliko zagađenje vazduha utiče porast plućnih bolesti?

– Izuzetno utiče, pogotovo na pojavu astme, opstruktivne bolesti pluća i malignih tumora, pa i karcinoma. Zagađenje u našem gradu najviše potiče od izduvnih gasova. Sad dodatno imamo, bar u Novom Sadu, i  gradnju objekata koja zatvara raniji otvoreni brisani prostor. Svedoci smo toga da je u periodu s početka pandemije korone kada je bilo zabranjeno kretanje time i automobilski saobraćaj, u svetu došlo i do smanjenja zagađenja, što nam je bila “lekcija” o drugačijem načinu života, odnosno većem zalaganju za smanjenje aerozagađenja.


Pored pušenja i aerozagađenja, koji su još faktori rizika za oboljevanje od plućnih bolesti?

– Nikada ne postoji jedan factor koji dovodi do plućnih bolesti. Puno toga je i do genetike, ali i do telesne težine i drugih prisutnih bolesti... Ipak, pušenje se smatra najodgovornijim faktorom rizika za nastanak težih plućnih bolesti kao što su karcinom pluća I opstruktivan bolest pluća.


Koji simptomi se ne bi smeli zanemariti, a da su u vezi sa plućnim bolestima?

– Na prvom mestu je to kašalj, koji je često zanemarivan simptom kod naših građana. Recimo, pušači su naviknuti na dugogodišnji kašalj, ali tu ima jedna značajnost. Ukoliko su pušači godinama imali suvi kašalj koji se odjednom menja u produktivni, ili obrnuto, potrebno je javiti se lekaru. Ukoliko kod nepušača kašalj traje duže od tri nedelje, to je jasan znak da se mora ići kod izabranog lekara i pulmologa. Drugi simptom je teško disanje, što takođe mnogi ne primećuju. Ukoliko se iskašlje krv, to je alarmantan znak. Bol u grudnom košu, gubitak u telesnoj masi, gubitak apetita, noćno preznojavanje, su dodatni simptomi koji zahtevaju pregled kod pulmologa

Oceni vest:
10
10

* Sva polja su obavezna (Preostalo 500 karaktera)

Pošalji fotografiju uz komentar (do 2MB)
  • Vuhanlija

    pre 33 dana i 8 sati

    Molio bih dr.Nensy da nam objasni kad je izdvojila vuhan,delta,omikron soj,kakva je razlika,da nam pokaze mikroskopski snimak soja virusa,osim sto je procitala kao i mi u novinama kada koji ima nastup,a i sire kad se "akcija" s merom pali i gasi,doktori lecite sistemske bolesti dok nisu ovi iz SZO poceli da divljaju kod nas,sad su nas oni preuzeli dan posle glasanja(da se raja ne doseti)

    Oceni komentar:
    5
    2